|
Klokkende
:
Su sesleri,damlayan suyu temsil eden akla sesin akıcılığım getiren
üç melodiden ibarettir. Bu üç ses ;Klokkende, Klok
denilirken, bollendeye Bol rollendeye de Rol denilmektedir. Bu
yukarıdaki sesler heceden heceye aralıklarının süresiyle ile
ilgili olarak farklılıklar göstermektedir, sorunumuz burada;
kanaryanın heceleri birleştirirken sesli harfleri kısaltmasından
kaynaklanmaktadır. Klok, ziyadesiyle kullanılan ünlü harflere
bağlı bir derin tona sahip olmalıdır. |
|
En iyi Klokkende (düşen bir taşın suda pof diye
ses çıkarması) sesleri, W;BL,KL, veya L gibi ünsüz harflerle
başlayıp "oyt", "ooeet ",veya "00" gibi yuvarlak ünlü
harflerle biten ve aşağıdaki seslerle de sona eren seslerdir: |
|
Woyt-woyt-woyt
Wooeet- wooeet-wooeet
Bloyt-bloyt-bloyt
Loyt-loyt-loyt-loyt
Blooeet-blooeet-blooeet
Loyt-loyt-loyt
Looeet-looeet-looeet
Kloyt-kloyt- kloyt
klooeet- klooeet-klooeet |
|
Bu tam,yuvarlak sesler "yumuşak " su sesi olarak
bilinir. Diğer ünsüz seslerle başlayan ve ünlü ile biten sesler
olup su sesine daha az değer verilen bir uzun a,e,o veya "u"
gibidir. |
|
Burada çıkarılan ses biraz kaba,yıpratıcı
olduğundan "sert " su sesi olarak bilinir.Yumuşak su sesleri ise
daha yavaş.farklı bir biçimde ve derin ve olgun olarak
kanaryaların genizlerinden fışkırmaya başlayınca bu çıkardıktan
hoş sesler insan kulağına hoş seda olarak yansır onlarda böylece
yarışmada daha fazla puan alırlar. |
|
Bollende
(Kaynayan fokurdayan su) heceleri ile ilgili olarak sesi daha
basittir ve daha derin bir tona sahiptir. Bol ( bollende ) suyla
dolu olan leğene sanki büyük su damlalarının damlamasından elde
edilen sesi misal olarak verebiliriz. Klok 'un ayrıcalığı
olarak da kabul edilen bu seslerin bir yankılama kalitesinden
yoksun olması ile önem kazanmaktadır. |
|
Bu kurda, su sesleri öyle bir hızlı yeterli
derecede tekrarlanarak dökülmektedirler ki her bir hecesi
bireysel olarak ayırt edilememektedir. Yavaştan hızlıya
fokurdayan su gibi bir sesin çarpması ile diğerlerinden ayrı,
nabız atışı gibi işitilen ses bir devamlı fon sesidir. Yumuşak
yuvarlak ünlülerle birlikte ünsüz seslerin W,B,ve "L" seslerinin
bulunması sonucunda aşağıdaki gibi bir ritmik tekrar
işitilecektir: |
|
Woy’woy’woy'woy
Boy'boy'boy'boy
Loy'loy'loy'loy |
|
Netice olarak,bu tip turdaki sesler yumuşak
fokurdayan veya kaynayan suyun sesinin çıkarıldığı daha derin ve
yumuşak turlar kadar berrak açık ve kulağa hoş gelen sesler
olamaz. |
|
Rollende (akan su sesi) Tesiri, bir deredeki taşın üzerinden devamlı
olarak suyun akışının çıkardığı tesirdir. Ton kafi derecede
derin olmalıdır. Rollende turu, şimdi yalnızca çok yumuşak "O",
"OO" veya "OHOO" gibi ünlülerinin bir karışımı veya akışı olarak
bazılarınca hakkında konuşulan su seslerinin bir çabuk
tekrarından ibarettir. Ünlülerle ilgili olarak ses
yüksekliğindeki bir azaltma yapılması ile yumuşatılmış "L" veya
"W" gibi seste ağır basan seslerin yalnızca işitildiği gibi bir
izlenim yukarıdaki anlatımla iyice zihinlerde perçinlenmiştir.
Netice olarak, fokurdayan veya ritmik olarak kaynama sesinden
ziyade işitilen devamlı olarak akan su sesidir. |
|
Wowowowowowo
Lololololololololol
Woowoowoowoo
Loolooloolooloo
Lohoolohoolohoo |
|
Akan su sesini çıkarmak için kuşların kullanacağı
gerekli hava kuvveti kaynayan su sesinden ve sırasıyla da oda
fokurdayan su sesi çıkarmak için gerekli hava kuvvetinden daha
azdır. Bir turda bir kuşun ötmesinde daha az güç harcaması demek
onun daha uzun süre ötebilmesi demektir.Bu açıklamadaki
anlatılanlara göre tabiatıyla akan su sesini uzun süre devam
ettirerek çıkarmak değer su turlarıyla karşılaştırıldığında
mümkün olacaktır. Bu güçteki fark sesiyle rollande turunda
herhangi bir titreştirme kalitesi daha az ifade edilmiştir veya
bollende turunda hecedeki derinlik ifade edilmiştir. |
|
Su turları bir kapalı gaga ve bir ful ve yumuşak
tonla yapılır; açık gaga ile yapılan turlarda elde edilen sonuç
daima daha az tatminkardır ve daha kaba bir tondadır. Tur
sırasındaki ses yüksekliğinde bir fark olduğu görülür değişim
mevcut olup evvelce bahsedilen üç su turlarının sunulmasında bu
sunumların değerim artıran diğer bir üstün kalitesidir. |
|
Chorr/ Knorr Sesleri
Bir tek ünlü ses ve diğer
sesleri eksik olarak seslendirir, bu sebepten su sesini andıran
ses de denebilir. Bu iki tur en iyi şarkıyı gagası kapalı iken
söylenir. çok bakımdan bu turlar birbirinin aynıdır. Bu turların
en fazla süresi birbirinden farkını anlamamızı sağlar ve hangi
belirli tur isminin uygulanacağının karalaştırılmasını sağlar.
Chor ise bir kısa turdur.îki şarkı veya turlar arasında ekseriya
bir birleştirici pasaj bulunur. "Chor"da öyle görülmektedir ki
kuş farklı birbirinden ayırt edilebilecek şekilde İngilizce
kelime olan "Chor"u sonunda bir açıkça duyulabilir "R" sesi ile
birlikte söyler. 0, kuş bir türlü kelimeyi çabukça üç veya dört
kere vurucu bir şekilde ve bazen hemen hemen güler gibi bir
kalite ile söyler.bu turda kuşun gagası açıksa şarkıyı söylerken
tur kulağa nahoş ve gürültülü bir şekilde duyulacak şekilde
gelir. |
|
Buna zıt olarak, Knorr bir rolling (yuvarlanır gibi tarzda )
tarzında söylenir ve şarkıyı söyleyen "Chorr" turunun doğru olan
süresinden daha uzun süre devam ettirir. Diğer roli larda
duyduğu gibi ses ayarı değiştirilmediği yerde o anda eğitilen
moda hangisi ise o modanın eğilimine uyularak veya en az değerli
bir stilde uygulanabilir. Tur ünsüz harf "kn" ile başlar bunu
ünlü guruplar takip ederler "o" veya "oo" ve tekrar titreyen "R"
sesleri ile sonunda tur biter. |
|
Fonetik olarak tur sesleri aşağıdaki gibidir: |
|
Knor-r-r-r-r-r-r
Knoor-r-r-r-r- |
|
Staaltone (Çelik sesleri)
metalik sesler olarak da tarif edilebilir. Su
turlarından sonra en belirgin ayrıcalıklı waterslager kuşlarınca
söylenen şarkılar bülbül turlarıdır. îşte bu turlardan biriside,
"Staaltone" olup bunun çevirişi olarak çelik tonlar da
denebilir. Bu turlara çelik tonlar denmesinin sebebi; onların
seslerinin kuvvetli yankılanan ve belirgin bir metalik bir
aksana sahip olmasındandır. Bu sesleri her hangi bir kimse bile
bir metal boruyu bir iple yukarı bir yere asıp bir çelik çekiçle
vurduğunda elde edebilecektir. Çıkan ses tonları saf,berrak
olup; tam olarak duyulan metalik sesler bir kısa süre devam
ederken daha sonra ikinci darbenin sesi de duyulacaktır. Bu
turda ,sesler daha yavaş tekrar edilirken daha uzun yankı ve
daha çekici sesler elde edilirken aynı zamanda yarışmada da daha
fazla derece elde edilir. |
|
Fluiten & Fluitrol ( Flüt ve Flüt Roli) Sesler bir miktar havanın bir
flüt aletinden fırlatılmasına benzer şekilde kuşun ağzından
çıkacaktır. Waterslager kuşlarının seslerinin perdesine göre
mümkün olan şekilde ayarlanan flüt sesi tizden alçak ses doğru
giden bir aralıktadır.tiz flüt seslerinin en iyisi bile değersiz
kabul edilerek ve çoğunlukla olumsuz derece alacak kadar kafi
derecede hatalı seslenme kabul edilecektir. Yüksek perdeli flüt
sesleri berrak ve kulağa hoş gelen sesler olup bu sesler
çanların sesi olarak da adlandırılır. Çünkü bu ses bir küçük
çanın çalmasında çıkan bir ses benzemektedir.buna karşın,alçak
perdeli flüt sesleri yalnızca flüt sesleri olarak
adlandırılmaktadır. Bireysel flütlerin bir gurupta toplanmasına
basit olarak "Flütten "veya" Flüt turları" denmektedir.Flüt sesi
devamlı ve kafi derecede rolling sesi çıkardığı zaman çok
süratli sesi çok süratli tekrarlandığından, sonra ki safhada bu
"Fluitrol veya "Flui Roli " olarak adlandırılacaktır.
|
|
Bellen ve Beirol (Çanlar ve Çan rolis ) çanların sesleri yüksek perdeli
flüt sesleridir. Bu şarkılar her ses arasında fark edilebilecek
bir küçük aralık ile ekseriya çok süratli icra edilirler.Böyle
bir tura Bells (çanlar ) adı verilmektedir ve "ee", "ing", "ung",
veya "00" gibi ünlüleri ile tamamlanan ünsüz "L" ile başlar.Bu
şekilde kuşun performansı sonucunda oluşacak sesler muhtemelen
aşağıdaki gibi olacaktır: |
|
LeeJeeJeeJee
LooJooJooJoo
LingJingJing
LungJungJungJung |
|
Bütün çanların tıpkı bisiklet zili gibi bir
şıngırtı sesi çıkarma kalite özelliği vardır. Waterslager
kuşları turun adı "beli roli " (Çan roli ) olarak bilinen bir
rolling sesi (birbiri ardına sıralama ) modasındaki tarzda çan
seslerini seslendirebilir.Bu kuşların icra ettiği bu turlar bir
derin veya içi boş bir ses sahip olup bu özellik onların
çıkardığı bu seslerdeki ünlü ses guruplarının "oy" veya "o" ile
donanmış olmasından kaynaklanmaktadır. Halbuki,bir çan roli
performansında çıkarılan ses zil sesi ve hemde rolling
seslerinin kalitesini vurgulayan tıpkı bir telefon ve kapı
ziline benzeyen sesler çıkarılmaktadır. Melodi şeklindeki Çan
rolis sesleri ünlü harflerden "ö" ,"ee", veya " o " seslerinin
bir ünlü "r" sesini takip edeceği şekilde başlayacaktır. Sonuçta
ortaya aşağıdaki gibi sesler çıkacaktır: |
|
Rorororororro
Rerererererer
Rorororororor |
|
Bu arada,özellikle sondaki iki sese hoş bir
metalik tonunda katıldığı gözlenmektedir. Bu tehlike ,teknik
olarak çıkarılan bu seslerde eğer "ee" veya "oo" ünlü sesleri
çok keskin veya yumuşak olarak çıkacak olursa; eğer ton 'da kaba
olursa, yani burundan veya genizden sert olarak çıkarsa veya
eğer "Ree" ünsüz sesi "Shree " olarak çıkarılırsa veya eğer "R"
ünsüz sesi hakim ses olarak çıkacak olursa bu söz edilen tehlike
olasıdır. |
|
Tjokken
(Choke,
Chong,ve Chonken sesleri) Daha önce belirtili şekilde çelik tonlarından
başka iki diğer Waterslager turları bülbül sesine benzemekte
idi.Bay Peleman;bu iki farklı turları Tjokken ve onun kız
kardeşi olarak Tjocken olarak adlandırmıştır. Tjokken
kelimesinin ilk hecesi flamanca "TJ" olup buna ingilizce de en
yakın ses "CH" sesidir. Bu başlangıca "o" ünlü sesi eklenerek
sonunda "ng" veya "nk" katılımıyla ses tamamlanacaktır. Böylece
elde edilecek sesler yukarıdaki başlıktaki "Chonk " veya "Chong
" olacaktı. Bay Peleman'a göre;bu sesler en değerli bülbül
sesleri idi. O , bu seslerin rafine hale getirilmesine
çalışılarak onun çok yönlü dramatik çeşitliliği bu şekilde daha
da süslenmeliydi demiştir. |
|
Bütün bu konudaki fikir üretenler açıkça Waterslager şarkısının
değerim bu şarkıda "çelik Tonların " kullanılması ile açıkça
arttığını belirtmişlerdir, Choke veya Chong sesi benzeri
ötüşlerinin reytingi bu ötüşlerin yavaş bir biçimde tekrarında
fül,berrak terennüm edilmesine göre derecelendirilmektedir. Bu
şarkı türünün (yukarıdakinin aksine ) hızlı bir biçimde
performansında yüksek değerde puanlar verilmemektedir. Bu turda
(Choke tur ) eğer dinleyici "o" yerine "oy " sesini duyacak
olursa o zaman o olağanüstü ses kaybolmuş olacak ve aynı şekilde
bu defada uzun "a" veya bir "ah" sesi çıkarıldığı duyulursa tur
hatalı kabul edilerek kuş olumsuz puanla cezalandırılacaktır. |
|
Schokkel (Chuckle Sesleri) Schokkel işitilmesi güç bulunduğu ancak
açıklaması kolay bir turdur. Bu turda insanın gülmesini andıran
bir söylem vardır. Bu seslerdedir güçlü "h " sesi nin bir "o" /'oo"
ile kombinesine ve bazen hatta bir "ee" hecesinin de
eklenmesiyle aşağıdaki turların tekrarı görülecektir: |
|
Ho-ho-ho
Hoo-hoo-hoo
Ha-ha-ha
Hee-hee-hee |
|
Schokkel ve Woeten ismi verilen melodiler Waterslager larda
artık tamamen kaybolmuş bir tur şeklidir. Hakemler bu kuşlarda
bu özellikli turun gösterilmesinin istenmediğim ve bu kuşlarda
bu eksikliğin mevcut olduğunu belirtmişlerdir. |
|
Onvoorziene Loon-(beklenmeyen turlar veya doğaçlama
turlar,melodiler )
Bu tur şeklide tamamen kaybolmuş bir tur şekli olup aslında
hakemler tarafından da önem verilerek aranmamaktadır. Son
olarak.bu tür melodiler dinleyenlerin kulaklarım tırmalayıcı
melodiler veya hakemlerce olumsuz kabul edilen turlar olarak
tanımlanabilirler.Hatta kuşların en iyilerinden birisi bile
böyle arada bir bu şekilde bir hatalı melodi söylemek gibi bir
hatadan kendini kurtaramaz. Ancak,bu şekilde çıkarıldığı
söylenen seslerin sahibi ve kaynağı bizim sözünü ettiğimiz
buradaki kanarya cinsleri değil de diğer başka kanarya
cinslerinden birisi veya serçe ve benzeri kuşlarla karışmış
cinsteki kuşlar olabilir ve bu sesler şarkıyı hemen bozan
seslerdir. |
|
İndruk veya izlenim şarkıları |
|
Her tip tur,kendi başlığı altında ki başlığı
taşıyarak bir reyting sıralamasında derecelendirilirken, öte
yandan da ındruk veya izlenim başlıklarında turlar bir kollektif
reyting sıralamasına tabi tutulurlar. Eğer tur kendi ton
örneğinde yoğunluk bakımından sürat,süre ve dalgalanması hoş
olan bir seyirle devam ediyorsa bunu dinleyen her hangi bir
kimse bundan daha iyisini istemez böyle bir sunuşta azami
puanları kazanır. |
|
OLUMSUZ TURLAR |
|
Daha önceki turların tanımlarında açıkladığımız
şekilde her turun değişik tarzlarda söylenmesi gerekmektedir.
Turlar en iyi tur söyleminden artan bir şekilde sapmaya
başlayınca artık hatalar ortaya çıkmaya başlar. Sonunda da er
veya geç turun kalitesine zarar vermeye başladığı kabul edilir.
Turlarda yapılan hatalar az, orta ve şiddetli olarak
kategorilere ayrılır. Kulağa çok o kadar kötü gelmeyen küçük
hatalarda bir puan düşülür.orta büyüklük olarak kabul edilen
hatalardan ise iki puan, tiz hatalar,çok rahatsız edici olan
hatalardan ise üç puan düşülür. |
|
Kaç puan düşüleceğinde diğer dikkate alınan
kriter hataların ne kadar sıklıkla yapıldığı kıstasıdır. Eğer
uygulamada hata çok kısa bir sürede oluyorsa birisi onu
affedebilir.Ancak,eğer kuş söylemlerinde bütün tur boyunca
hatalı sesler çıkarır ve /veya bu hataları devamlı tekrar ederse
o zaman rahatsız edici bir hareket olarak kabul edilerek hoş
görü ile karşılanmayacaktır. Bu hatalar hemen diğer kuşlar
tarafından da öğrenilecek ve bu istenmeyen kötü örnek
davranışlar istenmeyen bir şekilde kötü örnek olarak etrafa
yayılmış olacaktır. |
|
Çok ciddi,ağır kabul edilen hatalar bu turlarda o
kadar ağır neticeleri olan o kadar rahatsız edicidir ki, diğer
yarışmacı kuşlarında onu hemen taklit edip hemen bu hatalı tur
tekrarım öğrenerek huy kapar gibi bu hareketi kapmasından çok
korkulduğu için bu hareketi yapan sanık kuş hemen yarışmadan
atılacaktır. |
|
Yetiştiricilerin her biri hatalı sunuş yapan
.kulağı tırmalayan sesler çıkaran kuşları ,daha temiz,estetik
görünüşlü,iyi şarkı söyleyen cinslerinden ayırmak için
ellerinden gelen her türlü gayretle iyileri kötülerden
ayırmaktadırlar. îşte bu uygulamanın sonucudur ki. Yukarıda
ahlatılan Tjappen (Chop-Ping ) Tjiippen (Cheeping ) ve Tjeppen (Chip
ping ) ve keskin çığlık atan flüt sesleri tıpkı schnetter ve
schnitter in yıllar içinde kaybolduğu gibi ortadan kaybolmuş,
silinmişlerdir. Eğer seçim ses kalitesine göre yapılacak
olsaydı,bu hatalar aniden eskiden olduğu şekilde ortaya çıkıp
hemende etrafa çabucak yayılacaktı. |
|
Ophaal -Rief -ilham kaynağı Gürültüler |
|
Bu gürültü şeklindeki sesler kuş bir su turunu
bitirdikten sonra bir yüksek perde nefes alma sesi olan daha
önce tanımlanan "aufholer " veya nefes tutmanın benzeri olarak
çıkardığı gürültülü bir hırıltıdır.Bu hırıltılı ses ekseriya
gaga açıkken çıkarılmaktadır.Bu sesler acayip, sert çıkan sesler
olup yüksek perdede söylenmekte olan bir yine çok sert "ee"
ünlüsünün ünsüz !R! ile birleşmesi ile ortaya çıkarlar. |
|
Hogespitse (Tiz.çatlak sesler ) |
|
Esas olarak tiz,çatlak sesler daha önce
tartışıldığı şekilde hatalı sesler olarak kabul edilmektedirler. |
|
Snetter -(ıslık tarzı -Tıs,tıslayıcı ses ) |
|
Schnitter, Schnetters ve Schnatters sesleri
aslında kazların yaptıkları tıslama seslerinin bilinen
terimidir.Bu tıslama sesleri de watarslager kuşlarının
başlarındaki dertlerden bir tanesidir. Başlangıç olarak her
nasılsa ünsüz "TS " veya "SR" seslerine de sahip bir çok flüt
sesini kullanmaları esasına dayanmaktadır, |
|
Bu şekildeki söylenen flüt sesi turun
seslendirilmesi sırasında aşağıdaki gibi yani sri-sri-sri-sri
veya tsi-tsı-tsı-tsı şekline çevirerek devam ederlerse ve çok
süratli bir şekilde tekrarlarlarsa bu sesler çıkacaktır. Bu
sesler her zaman için bu kuşların performansının değerim
düşürecektir. |
|
Neuzig -(Genizden sesler çıkarma) |
|
Eğer bir kuş çok soğuk almış ve hastalanmış ise
bu tür söylemine rastlanır, |
|
TjiTjep-Tsiet-(Cheep,Chip, ve Cheet sesleri çıkarmak ) |
|
Bu tip barkı turlarının hatalı olduğu dikkate
alınarak kanarya yetiştiricilerin bunların yayılmaması hususunda
uyanık olmaları gerekmektedir. |
|
Tjap-(Chop,veya Chopping sesi çıkarmak ) |
|
Diğer bir hata olan daha önce bir çok kaynakçada
mümkün olabilen en kötü hata olan Chop isminin telaffuzu
şeklinde bir ses çıkarılması olup bu sesi çıkaran yarışmacı
hemen yarışmadan atılacaktır. Bir çok tipte ve renkli
kanaryaların çoğunda Choptur söylemi maalesef bulunmakta olup
neden şarkı söyler gibi öten güzel kanaryaların tutkunları
yetiştiricilerin bu tip hatalı tur söyleyen kuşlara neden "Choppers
" adım taktıkları bu konuyu inceledikten sonra daha iyi anlamış
olduğumuzu sanıyorum. |
|
Eğer kuşlarınızla gösterilere katılacaksanız. o
zaman iyi şarkı söyleyen kanaryalarınızla söylemeyen veya hatalı
söyleyenlerin bir arada birlikte yasayarak yetiştirmenin ne
kadar tehlikeli olduğunu artık bu konuyu iyice incelediğimize
göre bilmekte olmalısınız. |
| |
|
(Breeders of Frosino. Sebastian Vallelunga tarafından İtalyanca
dan İngilizceye çevrilmiştir. Alıntıdır.) |
| |